RSS

Ngayojan

PLENGKUNG LAN BETENG

my-djokdja-plengkung-widjilan

Mijil
Ing Mataram betengira inggil,
Ngubengi kedhaton,
Plengkung lima mung papat mengane,
Jagang jero toyanira wening,
Ringin pacak suji,
Gayam turut lurung.

Tembang Mijil ing ndhuwur nggambarake anane beteng Mataram (Ngayogyakarta) kang dawane 4 km, plengkung lelima, jagang jero, wit ringin kang pinacak suji utawa ringin kurung sarta tanduran wit gayam kang ngrenggani dalan ing tlatah kraton. Kuwi kabeh yasane Pangeran Mangkubumi ing taun 1755.Pangeran Mangkubumi ya Sri Sultan Hamengku Buwana I kang jumeneng nata ing Kraton Kasultanan Ngayogyakarta Hadingrat  mono sawijining senapati perang, mula sakabahing laku tansah metungake lan menggalihake bab-bab kang ana gegayutane karo keslametan sentana dalem apadene kawulane. Samangsa-mangsa ana bebaya saka mungsuh wis siyaga ing ngayuda.

Kayata nalika yasa kadhaton Ngayogyakarta Hadingrat, yasa tembok dhuwur watara telu setengah meter  lan kandele watara limang meter  kang mageri kedhaton ingaran beteng. Beteng mau ana bangunan sing diarani bastion utawa tulak balak, ana uga sing ngarani gerdhu beteng kanggo jaga para prajurit kraton nalika ngawasi tekaning mungsuh .  Ing  beteng  mau duwe gapura utawa  plengkung sing cacahe lima minangka lawang , diarani plengkung amarga ing perangan ndhuwur gapura mau mlengkung, mula katelah plengkung. Plengkung iki tansah dijaga dening prajurit kang siyaga sawanci-wanci. Ora saben wong bisa ngliwati plengkung kono, sebab gegayutan karo kaslametan lan kasugengane Ingkang Sinuwun apadene sentanane.

Plengkung lima mau antarane, sing madhep ngalor ana loro. Sing wetan dununge ing Kampung Yudonegaran jenenge Plengkung Tarunasura, sing saiki uga diarani Plengkung Wijilan. Sisih kulon ing Kampung Ngasem, jenenge Plengkung Jagasura. Sing madhep ngulon ing Kampung Tamansari jenenge Plengkung Jagabaya. sing madhep ngidul Plengkung Nirbaya kang uga karan Plengkung Gading . Sing madhep ngetan ing Kampung Suryamentaraman jenenge Plengkung Madyasura. Plengkung Madyasura iki uga katelah Plengkung buntet amarga  nalika taun 1812 dumadi Perang Spei ditableg  jalaran ana kabar menawa tentara Inggris bakal nyerang kraton liwat Plengkung Madyasura mau, naging jebule liwat pojok lor wetan . Taun 1923 kepareng Dalem Sri Sultan Hamengku Buwana VIII kadhawuhan mbukak sarana dibedhah. Kedadeyan mau wis cocog karo unine uran-uran tembang Mijil ing dhuwur “Plengkung lima,  mung papat mengane”.

Kuwi wae isih dirasa kurang aman, mula isih dibangun maneh jagang kang awujud blumbangan utawa kali kang jero sarta ambane watara patang meteran  ngepengi beteng . Kuwi nduweni pamrih supaya mungsuh kang saka njaba ora  bisa ngunggahi beteng.

Tugu Golong Gilig

tugu yogya

Tugu Golog Gilig sejatosipun ngemu werdi ingkang lebet, amargi gayut kaliyan falsafahipun Kraton Ngayogyakarta Hadiningrat. Inggih punika  antawisipun Tugu Golong Gilig – Kraton – Panggung Krapyak, ingkang dados satunggal Garis Lurus Sumbu Filosofi Kraton Ngayogyakarta.  Sinebat sumbu filosofi jalaran sumbunipun nyata wujud margi. Dene sumbu imaginer-ipun inggih punika antawisipun Redi Merapi – Kraton- Seganten Kidul utawi Samodra Indonesia. Winastan Tugu Golog Gilig jalaran saking wujudipun, nginggilipun golong sinangga silindris utawi gilig, mengku werdi gregetipun warga Ngayogyakarta ngantos samangke, lan ugi mengku filsafat Manunggaling Kawula Gusti.  Tugu Golong Gilig  inggilipun  sakawit 25 m lan nalika kedadosan tumempuhing lindhu ageng 10 Juni 1867, nalika jamanipun Sri Sultan HB VI, tugu kasebat prothol tugel sabageyan, lan ngantos 22 taun boten dipun bangun malih, namung dipun kendelaken. Tugu dipun bangun malih nalika jamanipun Sri Sultan HB VII, kanthi wujud tugu samangke. Awit undhagi utawi arsitekipun punika Walandi, kamangka Walandi ingkang dipun ajrihi inggih punika greget utawi semangat golong gilig awit mujudaken semangat persatuan dan kesatuan antawisipun kawula Ngayogyakarta lan gustinipun, utawi gusti (pemimpin) kaliyan kawulanipun, pramila lajeng dipun gantos kaliyan wujud tugu samangke.  Awit saking punika, blegering tugu samangke teges, wujud lan ukuranipun susut. Maknanipun sampun boten golong gilig malih, wujudipun ugi boten golong gilig malih, lan ukuranipun ingkang sakawit 25 m samangke kantun 15 m. Wontenipun tugu punika kadosdene lampahing kabudayan kina (budaya menhir). Kawula saking sanjawining Ngayogyakarta menawi sampun ningali utawi dumugi ing Tugu Golong Gilig ingkang inggilipun 25 m, ateges sampun celak kaliyan Kraton Ngayogyakarta.

tugu-ygy2

Wewengkon tugu ugi nate dipun rengga mawi patamanan ngantos taun 2008. Nanging ing taun 2009 – 2010 Pemerintah Kota Yogyakarta gadhah program bilih sakiwa tengening tugu, perkerasan-nipun ingkang suwau aspal dipun gantos sela. Sejatosipun anggenipun nggantos sela punika wonten pikajenganipun, kangge nedahaken dhateng masyarakat ingkang langkung ing papan mriku, bilih awit wonten tatanan sela mangidul radi panjang, lan ngetan – ngaler-ngiler sekedhik, nedahaken bilih tugu wonten gayutipun kaliyan kraton.  Namung emanipun ngantos 2 taun (2011) dereng rampung satemah tetiyang ingkang langkung sami kaget, lan anggenipun langkung kedah ngalang.

Wiwit taun 1920 sakupenging tugu sampun wonten tanemanipun, nanging pamilihing taneman klentu, Awit kangge damel landscap punika boten ngginakaken taneman kajeng taun nanging mawi taneman perdu utawi semak ingkang boten saged inggil. Ngantos taun 2008 landscap sampun mawi taneman perdu lan spotlight. Nanging samangke patamanan punika sampun ical, awit dipun gantos paving sela, lan Tugu Ngayogyakarta rinengga lampu. Bab punika dados satunggaling kawicaksanan jalaran samangke Tugu Ngayogyakarta ugi dados salah satunggaling papan jujugan wisata, mliginipun ing wanci dalu, kangge latar foto para wiranem. Pramila patamanan lajeng dipun icali, tinimbang risak kepidak pidak ingkang badhe foto.

 

Tinggalkan Balasan

Isikan data di bawah atau klik salah satu ikon untuk log in:

Logo WordPress.com

You are commenting using your WordPress.com account. Logout / Ubah )

Gambar Twitter

You are commenting using your Twitter account. Logout / Ubah )

Foto Facebook

You are commenting using your Facebook account. Logout / Ubah )

Foto Google+

You are commenting using your Google+ account. Logout / Ubah )

Connecting to %s

 
forumwayang

Ngrembug Wayang

andhalang

꧎ꦺꦃꦻꦁꦕꦄꦶꦼꦄꦆꦶꦍꦸꦊꦞꦶꦼꦀꦼꦓꦶꦁꦿ꧋

indonesiawayang.com

Media Berbagi Para Pecinta Wayang

Maskur's Blog

Menyusuri Jalan Rusak

rykiriko

This WordPress.com site is the bee's knees

SUJARNO DWIJO SUSASTRO

Sinau Basa Jawa Klungsu-Klungsu Yen Udhu

Seputarafitta's Blog

Just another WordPress.com weblog

%d blogger menyukai ini: