RSS

Rimbag Bawa

Rimbag: Bawa

Rimbag iki warnane telu, yaitu: (1) Bawa kapi, bawa kami, lan bawa kuma, (2) Bawa ha, (3)Bawa ma.
Telu-telune karembug maneh ing ngisor iki.
1. Bawa kapi, bawa kami, lan bawa kuma
Tuladha:
o Sarinah ora wanit metu, kamigilan, ula welang.
o Sing kumawani nerak wewaler kapatrapan paukuman.
o Pak Bei Jaya punika penggalihipun kapilare sanget.

Tembung:
Kami-gilan, asale saka kami-gila-en
Kuma-wani, asale saka kuwa-wani
Kapi-lare, asale saka kapi-lare
Tembung-tembung lingga kang oleh ater-ater: kami, kuma, kapi, rimbage aran: bawa-kami, bawa kuma, bawa kapi.
Tembung-tembung iku kagolong jinising: tembung kahanan lan umume nerangake wateking wong.
Tegesing rimbag bawa:
1) nDuweni teges: banget.
Kayata:
Kami-gilan = banget ing gilane
Kami sesegen = seseg banget
Kapi-lare = sipate kaya bocah banget
Kami-tuwa = pacake kaya wis tuwa (banget) jenenging pangkat.
Kapi-adreng = adreng banget
2) nduweni anggep kaya kang kasebut ing lingganing tembung
Kayata:
Kumratu = anggepe kaya ratu-ratua
Kumlanang (dhewe) = anggepe kaya cah lanang dhewe
2. Bawa ha
Tuladha:
– Suta pijer medukun bae, nanging larane anake datan ama sudane
– Ngati-ati srawung wong kang apangawak setan
Medukun saka: tembung lingga dukun oleh ater-ater: ma (e)
Apangawak saka: tembung lingga pangawak oleh ater-ater: a ( )
Tembung kang oleh ater-ater: a utawa ma, rimbage aran: bawa ha ( )
Tegese tembung: bawa ha:
1) Dadi tembung : kriya, amarga surasane nglakoni pegawetan, kayata: Sariman wis abebed kawung.
: abebed tegese: duwe bebed, utawa nganggo bebed.
Abanda-abandu: duwe banda lan bandu.
Semono uga : madukun, adang, adus.
2) nDuweni teges : tur dadi nambahi kahanan kaya kang kecetha ing lingganing tembung.
Kayata: Gedhe adhuwur ~ gedhe tur dhuwur
Sugih asinggih ~ sugih tur singgih
Gandes aluwes ~ gandes tur luwes
3) Nganakake kawujudan kaya kang kasebut ing lingganing tembung kayata:
Tandure wis akembang, asemi, awoh.
4) Ateges: duwe, kayata:
Ora sanak ora akadang, yen mati melu kelangan
Ora gombak ora akuncung
Ora iga ora akunca
5) Ateges: “bareng” kayata:
Bocah-bocah padha bungah atampa duwit.
3. Bawa : Ma
Wujude tembung bawa ma iku saka tembung lingga oleh seselan: um.
Trape ing saburine aksara purwaning tembung, kayata:
Kentus dadi~ (um) ~ entus = kumentus
Kaki dadi ka ~ (um) ~ aki = kumaki
Tembung lingga yen oleh seselan um, ora ajed panggah wujude, kadang kala owah aksara purwaning wanda.
Kayata:
1) Tembung lingga kang wiwitane aksara: p yen diseseli um, aksara p mau ana kang ilang lan ana kang disalini k.
Upamane: p kang ilang:
pati ~ umati dadi : mati
putung ~ umutung dadi : mutung
p kang disalini k upamane:
panggang dadi : kumanggang
pinter dadi : kuminter
plinti dadi : kumlinti
parut dadi : kumarut
2) Kang wiwitane aksaran: w, disalini k.
Kayata: wasis dadi : kumasis
wareg dadi : kumareg
waras dadi : kumaras, lsp.
3) Kang wiwitane aksara b, disalini g.
Kayata: bobor dadi : gumobor
bagus dadi : gumagus
banter dadi : gumanter.
4) Kang wiwitane aksara: ha ( ) yen diseseli um, aksara wiwitaning lingga ilang, kayata:
ulung : dadi umulung, kecekak dadi : mulung
udun : dadi umudun, kecekak dadi : mudun
ulur : dadi umulur, kecekak dadi : mulur
Semono uga: munggah, mangkat, maju lsp.

Tegese tembung bawa ma:
1) nDuweni panganggep (kahanan) kaya kang kasebut ing lingganing tembung:
Kayata: kuminter ~ anggepe kaya pinter-pintera
Semono uga: gumagah, sumugih, sumanak, lan liya-liyane.
2) Ateges: lagi nedeng ~ nedengi
Kayata: kumeruk ~ lagi kena dikeruk
kumanggang ~ lagi nedeng-nedengi dipanggang
Semono uga: rumujuk, gumobor, kumemping
3) Manawa linggane ateges nirokake swara, tegese unine kaya kang kacetha ing lingganing tembung kayata:
Jegur ~ dadi : jumegur
Ceter ~ dadi : cumeter
cengkling ~ dadi : cumengkling
kelap ~ dadi : kumelap
4) Mratelakake kahanan:
Maju, munggah, mudun, mundur
Ana tembung bawa ma karangkep linggane tembung, dumunung ana ing ngarep. Rimbag kaya mengkono iku aran: bawa ma tunda.
Kayata: turun ~ tumurun, tangkar ~ tumangkar
Tular ~ tumular, timbal ~ timimbal

 

Tinggalkan Balasan

Isikan data di bawah atau klik salah satu ikon untuk log in:

Logo WordPress.com

You are commenting using your WordPress.com account. Logout / Ubah )

Gambar Twitter

You are commenting using your Twitter account. Logout / Ubah )

Foto Facebook

You are commenting using your Facebook account. Logout / Ubah )

Foto Google+

You are commenting using your Google+ account. Logout / Ubah )

Connecting to %s

 
forumwayang

Ngrembug Wayang

andhalang

Ron Katiyuping Angin

indonesiawayang.com

Media Berbagi Para Pecinta Wayang

Maskur's Blog

Menyusuri Jalan Rusak

rykiriko

This WordPress.com site is the bee's knees

SUJARNO DWIJO SUSASTRO

Sinau Basa Jawa Klungsu-Klungsu Yen Udhu

Seputarafitta's Blog

Just another WordPress.com weblog

%d blogger menyukai ini: