RSS

Rimbag Bawa

Rimbag: Bawa

Rimbag iki warnane telu, yaitu: (1) Bawa kapi, bawa kami, lan bawa kuma, (2) Bawa ha, (3)Bawa ma.
Telu-telune karembug maneh ing ngisor iki.
1. Bawa kapi, bawa kami, lan bawa kuma
Tuladha:
o Sarinah ora wanit metu, kamigilan, ula welang.
o Sing kumawani nerak wewaler kapatrapan paukuman.
o Pak Bei Jaya punika penggalihipun kapilare sanget.

Tembung:
Kami-gilan, asale saka kami-gila-en
Kuma-wani, asale saka kuwa-wani
Kapi-lare, asale saka kapi-lare
Tembung-tembung lingga kang oleh ater-ater: kami, kuma, kapi, rimbage aran: bawa-kami, bawa kuma, bawa kapi.
Tembung-tembung iku kagolong jinising: tembung kahanan lan umume nerangake wateking wong.
Tegesing rimbag bawa:
1) nDuweni teges: banget.
Kayata:
Kami-gilan = banget ing gilane
Kami sesegen = seseg banget
Kapi-lare = sipate kaya bocah banget
Kami-tuwa = pacake kaya wis tuwa (banget) jenenging pangkat.
Kapi-adreng = adreng banget
2) nduweni anggep kaya kang kasebut ing lingganing tembung
Kayata:
Kumratu = anggepe kaya ratu-ratua
Kumlanang (dhewe) = anggepe kaya cah lanang dhewe
2. Bawa ha
Tuladha:
– Suta pijer medukun bae, nanging larane anake datan ama sudane
– Ngati-ati srawung wong kang apangawak setan
Medukun saka: tembung lingga dukun oleh ater-ater: ma (e)
Apangawak saka: tembung lingga pangawak oleh ater-ater: a ( )
Tembung kang oleh ater-ater: a utawa ma, rimbage aran: bawa ha ( )
Tegese tembung: bawa ha:
1) Dadi tembung : kriya, amarga surasane nglakoni pegawetan, kayata: Sariman wis abebed kawung.
: abebed tegese: duwe bebed, utawa nganggo bebed.
Abanda-abandu: duwe banda lan bandu.
Semono uga : madukun, adang, adus.
2) nDuweni teges : tur dadi nambahi kahanan kaya kang kecetha ing lingganing tembung.
Kayata: Gedhe adhuwur ~ gedhe tur dhuwur
Sugih asinggih ~ sugih tur singgih
Gandes aluwes ~ gandes tur luwes
3) Nganakake kawujudan kaya kang kasebut ing lingganing tembung kayata:
Tandure wis akembang, asemi, awoh.
4) Ateges: duwe, kayata:
Ora sanak ora akadang, yen mati melu kelangan
Ora gombak ora akuncung
Ora iga ora akunca
5) Ateges: “bareng” kayata:
Bocah-bocah padha bungah atampa duwit.
3. Bawa : Ma
Wujude tembung bawa ma iku saka tembung lingga oleh seselan: um.
Trape ing saburine aksara purwaning tembung, kayata:
Kentus dadi~ (um) ~ entus = kumentus
Kaki dadi ka ~ (um) ~ aki = kumaki
Tembung lingga yen oleh seselan um, ora ajed panggah wujude, kadang kala owah aksara purwaning wanda.
Kayata:
1) Tembung lingga kang wiwitane aksara: p yen diseseli um, aksara p mau ana kang ilang lan ana kang disalini k.
Upamane: p kang ilang:
pati ~ umati dadi : mati
putung ~ umutung dadi : mutung
p kang disalini k upamane:
panggang dadi : kumanggang
pinter dadi : kuminter
plinti dadi : kumlinti
parut dadi : kumarut
2) Kang wiwitane aksaran: w, disalini k.
Kayata: wasis dadi : kumasis
wareg dadi : kumareg
waras dadi : kumaras, lsp.
3) Kang wiwitane aksara b, disalini g.
Kayata: bobor dadi : gumobor
bagus dadi : gumagus
banter dadi : gumanter.
4) Kang wiwitane aksara: ha ( ) yen diseseli um, aksara wiwitaning lingga ilang, kayata:
ulung : dadi umulung, kecekak dadi : mulung
udun : dadi umudun, kecekak dadi : mudun
ulur : dadi umulur, kecekak dadi : mulur
Semono uga: munggah, mangkat, maju lsp.

Tegese tembung bawa ma:
1) nDuweni panganggep (kahanan) kaya kang kasebut ing lingganing tembung:
Kayata: kuminter ~ anggepe kaya pinter-pintera
Semono uga: gumagah, sumugih, sumanak, lan liya-liyane.
2) Ateges: lagi nedeng ~ nedengi
Kayata: kumeruk ~ lagi kena dikeruk
kumanggang ~ lagi nedeng-nedengi dipanggang
Semono uga: rumujuk, gumobor, kumemping
3) Manawa linggane ateges nirokake swara, tegese unine kaya kang kacetha ing lingganing tembung kayata:
Jegur ~ dadi : jumegur
Ceter ~ dadi : cumeter
cengkling ~ dadi : cumengkling
kelap ~ dadi : kumelap
4) Mratelakake kahanan:
Maju, munggah, mudun, mundur
Ana tembung bawa ma karangkep linggane tembung, dumunung ana ing ngarep. Rimbag kaya mengkono iku aran: bawa ma tunda.
Kayata: turun ~ tumurun, tangkar ~ tumangkar
Tular ~ tumular, timbal ~ timimbal

 

Tinggalkan Balasan

Isikan data di bawah atau klik salah satu ikon untuk log in:

Logo WordPress.com

You are commenting using your WordPress.com account. Logout / Ubah )

Gambar Twitter

You are commenting using your Twitter account. Logout / Ubah )

Foto Facebook

You are commenting using your Facebook account. Logout / Ubah )

Foto Google+

You are commenting using your Google+ account. Logout / Ubah )

Connecting to %s

 
forumwayang

Ngrembug Wayang

andhalang

꧎ꦺꦃꦻꦁꦕꦄꦶꦼꦄꦆꦶꦍꦸꦊꦞꦶꦼꦀꦼꦓꦶꦁꦿ꧋

indonesiawayang.com

Media Berbagi Para Pecinta Wayang

Maskur's Blog

Menyusuri Jalan Rusak

rykiriko

This WordPress.com site is the bee's knees

SUJARNO DWIJO SUSASTRO

Sinau Basa Jawa Klungsu-Klungsu Yen Udhu

Seputarafitta's Blog

Just another WordPress.com weblog

%d blogger menyukai ini: